W zwi\u0105zku z wprowadzonymi zmianami prawa obserwowa\u0107 mo\u017cemy ewolucj\u0119 bran\u017cy e-commerce w wielu aspektach jej funkcjonowania. Czas na przystosowanie do nowych przepis\u00f3w prawa przez przedsi\u0119biorc\u00f3w by\u0142 w istocie kr\u00f3tki \u2013 vacatio legis wynosi\u0142o zaledwie 14 dni \u2013 dlatego rok 2023 up\u0142ynie bran\u017cy e-commerce na dostosowywaniu do nowych reali\u00f3w prawnych – pisze radca prawny Martyna Popio\u0142ek-D\u0119bska.<\/p>\n
Z uwagi na konieczno\u015b\u0107 wdro\u017cenia do polskiego porz\u0105dku prawnego przepis\u00f3w unijnych dyrektyw z zakresu prawa konsumenckiego \u2013 dyrektyw 2019\/2161 (\u201edyrektywa Omnibus\u201d), 2019\/771 oraz 2019\/770 (\u201edyrektywa Cyfrowa\u201d i \u201edyrektywa Towarowa\u201d) z dniem 1 stycznia 2023 r. wesz\u0142y w \u017cycie dwie bardzo obszerne nowelizacje, zmieniaj\u0105ce m.in. ustaw\u0119 o prawach konsumenta, Kodeks cywilny oraz prawo prywatne mi\u0119dzynarodowe. W ich efekcie 2023 rok przyni\u00f3s\u0142 znacz\u0105ce zmiany w obszarze e-commerce.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z wprowadzonymi zmianami prawa obserwowa\u0107 mo\u017cemy ewolucj\u0119 bran\u017cy e-commerce w wielu aspektach jej funkcjonowania. Czas na przystosowanie do nowych przepis\u00f3w prawa przez przedsi\u0119biorc\u00f3w by\u0142 w istocie kr\u00f3tki \u2013 vacatio legis wynosi\u0142o zaledwie 14 dni \u2013 dlatego rok 2023 up\u0142ynie bran\u017cy e-commerce na dostosowywaniu do nowych reali\u00f3w prawnych. Zmiany wprowadzone \u201edyrektyw\u0105 Omnibus\u201d oraz \u201edyrektyw\u0105 Cyfrow\u0105\u201d i \u201edyrektyw\u0105 Towarow\u0105\u201d niejednokrotnie skutkowa\u0107 b\u0119d\u0105 nie tylko zmianami na stronach internetowych czy w systemach informatycznych, ale wi\u0105za\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 z konieczno\u015bci\u0105 aktualizacji wewn\u0119trznych procedur, zmian\u0105 regulamin\u00f3w, szkoleniami i wieloma innymi dzia\u0142aniami, kt\u00f3re w pe\u0142ni pozwol\u0105 bran\u017cy stosowa\u0107 nowe regulacje prawne.<\/p>\n
Zmiany w zasadach informowania o obni\u017ckach najwi\u0119kszym wyzwaniem<\/strong><\/p>\n Bez w\u0105tpienia najbardziej widoczne dla klient\u00f3w sklep\u00f3w internetowych, a najtrudniejsze dla bran\u017cy e-commerce, s\u0105 zmiany zwi\u0105zane z informowaniem o cenach w ramach stosowanych w tych sklepach obni\u017cek cen. Sklep internetowy, dokonuj\u0105c obni\u017cki ceny, zobowi\u0105zany jest do przekazania klientom nie tylko informacji o obni\u017conej cenie towaru, ale tak\u017ce informacji o najni\u017cszej cenie tego towaru, kt\u00f3ra obowi\u0105zywa\u0142a w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obni\u017cki. Z uwagi na ilo\u015b\u0107 modeli promocji i wytyczne Komisji Europejskiej dotycz\u0105ce oznaczania cen przy dokonywaniu przez sklepy ich obni\u017cki, temat okaza\u0142 si\u0119 nie by\u0107 \u0142atwy do wdro\u017cenia dla sklep\u00f3w internetowych i prawid\u0142owej interpretacji.<\/p>\n Bran\u017ca e-commerce ju\u017c w 2022 r. by\u0142a skupiona na odpowiedzi na pytanie, czy wszystkie obni\u017cki ceny wymagaj\u0105 zastosowania przepis\u00f3w wprowadzonych przez \u201edyrektyw\u0119 Omnibus\u201d i wyodr\u0119bnieniu tych, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 stosowania nowych przepis\u00f3w. Kamieniem milowym dla sklep\u00f3w internetowych jest rzetelne wyodr\u0119bnienie obni\u017cek, do kt\u00f3rych nie maj\u0105 zastosowania przepisy \u201edyrektywy Omnibus\u201d i np. wprowadzenie dla klient\u00f3w programu lojalno\u015bciowego czy stosowanie cen spersonalizowanych. Jest to tak\u017ce kluczowe dla prawid\u0142owego informowania konsument\u00f3w o cenach i unikni\u0119cia ewentualnych negatywnych skutk\u00f3w nieprawid\u0142owego ich oznaczania. Implementacja zmian wymaga nie tylko wprowadzenia modyfikacji na stronach internetowych sklepu internetowego \u2013 kt\u00f3re s\u0105 czasoch\u0142onne i kosztowne \u2013 ale tak\u017ce wielu zmian w planowanych dzia\u0142aniach marketingowych czy reklamowych, kt\u00f3re planuje si\u0119 z du\u017cym wyprzedzeniem, zmian w wielu narz\u0119dziach, z kt\u00f3rych korzystaj\u0105 przedsi\u0119biorcy. Cz\u0119\u015b\u0107 stron internetowych sklep\u00f3w ju\u017c uleg\u0142a zmianie i prezentuj\u0105 informacje o obni\u017ckach cen prawid\u0142owo. Cz\u0119\u015b\u0107 \u2013 niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u2013 albo ignoruje zmiany, albo, pomimo wprowadzonych zmian, wci\u0105\u017c prezentuje ceny nieprawid\u0142owo.<\/p>\n Zastrze\u017cenia UOKiK<\/strong><\/p>\n Istotny wp\u0142yw na stosowanie nowych przepis\u00f3w w bran\u017cy e-commerce i kszta\u0142t zmian w sklepach internetowych maj\u0105 przekazane przez prezesa Urz\u0119du Ochrony Konsument\u00f3w i Konkurencji zastrze\u017cenia do stosowanych przez sklepy online oznacze\u0144 cen w ramach stosowanych obni\u017cek udost\u0119pnione na stronie urz\u0119du. Co wa\u017cne, Urz\u0105d Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w pracuje nad wytycznymi dla sprzedawc\u00f3w prowadz\u0105cych handel tradycyjny i internetowy, w kwestii tego jak oznacza\u0107 prawid\u0142owo ceny produkt\u00f3w zgodnie z \u201edyrektyw\u0105 Omnibus\u201d, kt\u00f3re odbij\u0105 si\u0119 szerokim echem i b\u0119d\u0105 determinowa\u0142y kolejne zmian w bran\u017cy e-commerce, kt\u00f3rych celem b\u0119dzie adaptacja do nowego otoczenia prawnego.<\/p>\n Rewolucja w opiniach<\/strong><\/p>\n Kolejn\u0105 bardzo istotn\u0105 zmian\u0105 widoczn\u0105 w sklepach internetowych, a kt\u00f3rej wdro\u017cenie jest przedmiotem wielu dyskusji w bran\u017cy e – commerce, jest udost\u0119pnianie opinii klient\u00f3w. Niestety, na stronach internetowych czy platformach recenzenckich publikowane recenzje nie zawsze by\u0142y autentyczne. \u201eDyrektywa Omnibus\u201d, a za ni\u0105 polskie prawo, zabrania przedstawiania fa\u0142szywych odpowiedzi, ocen, rekomendacji, a ponadto “polubie\u0144” w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Sklepy internetowe, kt\u00f3re udost\u0119pniaj\u0105 opinie o znajduj\u0105cych si\u0119 w ich ofercie produktach s\u0105 zobowi\u0105zane informowa\u0107, czy opinie te pochodz\u0105 od os\u00f3b, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie naby\u0142y produkt i czy weryfikuj\u0105 te opinie, a je\u015bli tak, to w jaki spos\u00f3b. Dyrektywa wymaga nie tyle weryfikacji opinii, co informacji o tym, czy sklep internetowy jej dokonuje. W zwi\u0105zku ze zmianami prawa pojawi\u0142y si\u0119 na stronach sklep\u00f3w internetowych np. nowe dokumenty jak polityki zamieszczania opinii czy te\u017c dokonane zosta\u0142y zmiany w regulaminach sklep\u00f3w internetowych. W dokumentach tych przedsi\u0119biorcy \u2013 prawid\u0142owo zreszt\u0105 \u2013 precyzyjnie okre\u015blaj\u0105, czy publikowane s\u0105 wszystkie opinie o produkcie, czy te\u017c tylko te pozytywne, czy opinie s\u0105 weryfikowane oraz w jaki spos\u00f3b. Tu tak\u017ce ton dzia\u0142aniom bran\u017cy b\u0119d\u0105 nadawa\u0107 stanowiska Prezesa Urz\u0119du Ochrony Konkurencji i Konsument\u00f3w, kt\u00f3ry zapowiedzia\u0142 tak\u017ce w tym obszarze czynno\u015bci sprawdzaj\u0105ce.<\/p>\n Zmiany w reklamacjach wyzwaniem dla bran\u017cy<\/strong><\/p>\n 2023 r. przyni\u00f3s\u0142 dla sklep\u00f3w internetowych bardzo istotne zmiany dotycz\u0105ce rozpatrywania reklamacji konsumenckich. W miejsce r\u0119kojmi za wady wprowadzona zostaje odpowiedzialno\u015b\u0107 za niezgodno\u015b\u0107 towaru z umow\u0105. W zaktualizowanych przepisach wprowadzona zosta\u0142a modyfikacja w zakresie roszcze\u0144 konsumenta w przypadku wyst\u0105pienia niezgodno\u015bci towaru z umow\u0105. W pierwszej kolejno\u015bci konsument mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 naprawy lub wymiany wadliwego towaru. Zwrot pieni\u0119dzy (cz\u0119\u015bciowy lub ca\u0142kowity) b\u0119dzie mo\u017cliwy dopiero w kolejnym etapie, co jest istotn\u0105 zmian\u0105 w stosunku do poprzedniej regulacji prawnej. Ustawodawca dokona\u0142 wyd\u0142u\u017cenia do 2 lat terminu domniemania, \u017ce niezgodno\u015b\u0107 towaru z umow\u0105 istnia\u0142a ju\u017c w chwili zakupu. Wyd\u0142u\u017cony zosta\u0142 tak\u017ce termin przedawnienia roszcze\u0144 reklamacyjnych (do 6 lat).<\/p>\n Wprowadzenie wszystkich zmian z obszaru reklamacji wymaga od bran\u017cy e-biznesu zmian w systemach, szkole\u0144 dla pracownik\u00f3w przyjmuj\u0105cych reklamacje i odpowiadaj\u0105cych na nie, a co istotne przygotowania dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych procedur reklamacyjnych. Konieczne b\u0119dzie stosowanie jednej procedury \u2013 dotychczas istniej\u0105cej \u2013 dla towar\u00f3w zakupionych przed dniem 1 stycznia 2023 r. i wprowadzenie drugiej \u2013 nowej \u2013 dla towar\u00f3w zakupionych od dnia 1 stycznia 2023 r. Tym samym, zmiany w reklamacjach wymagaj\u0105 wielop\u0142aszczyznowego dzia\u0142ania, a nie tylko poprawy regulamin\u00f3w sklep\u00f3w internetowych.<\/p>\n Zgodno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 sklep\u00f3w internetowych z prawem, bezpiecze\u0144stwo, prywatno\u015b\u0107 stanowi\u0105 coraz wy\u017csz\u0105 warto\u015b\u0107 dla konsument\u00f3w i w efekcie zyskuj\u0105 tak\u017ce zainteresowanie przedsi\u0119biorc\u00f3w kieruj\u0105cych do nich swoj\u0105 ofert\u0119 zar\u00f3wno online, jak i offline.<\/p>\n Bez w\u0105tpienia rok 2023 b\u0119dzie czasem ewolucji bran\u017cy e-commerce, kt\u00f3ra musi na nowo uk\u0142ada\u0107 procesy, wdra\u017ca\u0107 procedury i rozwi\u0105zania we wszystkich obszarach, w kt\u00f3rych zmiany prawa zosta\u0142y wprowadzone.<\/p>\n